Haberler

Çocuk Cezaevleri alarm veriyor!

cocuk_cezaevleri_alarm_veriyor_h29297Çocuk Cezaevleri alarm veriyor!

Adalet Bakanlığı’ nın hükümlü çocukların kaldığı Eğitim Evleri’ni kapatıp, tüm hükümlü çocukları Sincan’a toplaması ve bunun üstüne Sincan’dan üst üste dayak haberlerinin gelmesi, Pozantı Cezaevi’nde çocuklara karşı işlenen suçları akla düşürdü. Adalet Bakanlığı’ nın çocuk mahkumlar ile ilgili bu uygulamasını ve çocuk cezaevlerindeki durumu CİSST Derneği başkanı Zafer Kıraç ile konuştuk

Ülkemizdeki adalet sisteminin sıkıntılarını günbegün mevcut gündem içerisinde yaşıyoruz.

Adalet sistemimizin zayıf ipliklerle örülü olması ve siyasi irade tarafından sürekli olarak oynanması bir yana; Adalet Bakanlığı’nın çocuk mahkumlar ile ilgili aldığı bir karardan sonra; şimdiye kadar 17 Sivil Toplum Kuruluşu (STK) bir araya gelip ‘Çocuk Cezaevleri Kapatılsın Girişimi’ oluşturdu.

Çocuk mahkumların geleceklerini dolayısı ile toplum içerisindeki herkesi etkileyebilecek bir karar alan Adalet Bakanlığı, mevcut şartları ne derece değiştirdi? Bu değişimden çocuklar ne kadar etkileyecek? Genelden baktığımızda adalet sistemimiz nereye gidiyor? Cezaevlerinin özelleştirilme ihtimali var mı?

Tüm bu sorunları Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği Başkanı Zafer Kıraç ile konuştuk.

Bugün yayınlayacağımız ilk kısımda, “Adalet Bakanlığı’nın aldığı karar neydi ve akabinde ‘Çocuk Cezaevleri Kapatılsın Girişimi’ neden oluşturuldu? Sorunlar ne ve nasıl çözülür?” gibi sorula cevap aradık.

Yarın yayınlanacak ikinci kısımda; Türkiye’deki genel adalet sistemi üzerindeki sorunları ve cezaevlerinin özelleştirme ihtimalini doğuran sebepleri konuştuk.

zafer(1)
“Çocuk Cezaevleri Kapatılsın” girişimini daha iyi anlamlandırabilmek için ilk önce çocuklarınadalet sistemi içerisindeki yerini bize özetleyebilirmisiniz?

Üç aşamada çocukların adalet sistemi içerisinde durumunu özetleyebiliriz.

1. Gözaltı durumu: Çocuklar gözaltı sırasında polis ile tanışır. Bu konuda ilerleme kaydettik diyebilirim. Çocuk Şube’ler açıldı emniyet içerisinde. Ama sadece göz önünde olan illerde var. Adana, Ankara, İstanbul, İzmir, Diyarbakır gibi. Çocuklar o gözaltı süresinde eli silahlı insanlarla tanışmaması gerekiyor. Çünkü o çocuk. Suça itilmiş bir çocuk. Bunu unutmadan bir davranış göstermek gerekiyor.

2. Mahkemeler: Şu an adalet sistemi içerisinde “Çocuk Mahkemeleri” var. Ama bu belli bölgelerde mevcut. Çocuklar en azından yargılanıyorlar. Bu da iyi bir gelişme fakat yetersiz. Tüm illeri kapsayabilecek şekilde bu çocuk mahkemelerini yaygınlaştırmak gerekiyor. Çünkü çocuk mahkemelerinde pedegog, psikiyatrist ve sosyal hizmetler uzmanı olmalı.

Ek olarak, çocuklar ‘yargılanmamalı’. Onlar hakkında fezleke tutulmalı. Sosyal hizmet belgesi hazırlanmalı. Ve çocuk bunu hissetmeli. Çocuğu direk suçla itham etmek yerine, çocuk bir yanlışın içinde olduğunu hissetmeli. Yani yıkarak değil de onararak gidilmeli bu süreçte.

3. Cezaevleri:

i)  Çocuk eğer tutuklanıyorsa, bulunduğu ilin cezaevine gönderiliyor. Kars’ta ise Kars’a mesela. Çünkü Türkiye’de sadece üç tane çocuk tutukevi var. İstanbul,İzmir ve Ankara’da. Tutukevleri görece çocuklar için yapılmış yerlerdir. Uygun yerlerdir anlamında söylemiyorum ama oradaki personel görece bu durumla ilgili ve daha fazla eğitim almış olduğunu varsayıyoruz. Psikolog, sosyal hizmetler uzmanı var. Fakat Kars’ta, Maraş’ta yani büyükler için yapılmış bir şehir hapishanesinde bunlar da yok. Yani bir şehir hapishanesinin kuytu bir köşesinde çocuklar için hazırlanan koğuşlarda kalmak en beteri.

ii) Çocuk hüküm aldığı zaman ‘Eğitim Evi’ne’ gönderilir. Eğitim Evleri eskiden Elazığ’da, İzmir/Bergama’da ve Ankara/Keçiören’de vardı. Buralarda zamanında çok iyi çalışmalar yapmıştık. O yüzden Eğitim Evleri’ni iyi biliyorum. Buralar tüm sorunlarına/problemlerine rağmen dünyada örnek gösterilebilecek yerlerdi. Çünkü üçüde şehrin içinde. Ağaçlıklı, içerisinde hayvanların gezdiği, şehrin ortasında yer alan yerler. Eğitim Evi’nde hüküm alan çocuklar okula gidebilirler, Halk Eğitim kurslarına, özel kurslara gidebilirler, işe gidebilirler. Yaşları tutunca ehliyet alabilirler.(19 yaşına kadar kalabiliyorlar.). Kapıda jandarma bulunmaz. Normal güvenlik bulunur. Aileleriyle görüşmeye giderler. İzinleri vardır.

Çocuklar bu ortamda hapishane ortamını hissetmiyorlardı.

page_cocuk-cezaevleri-kapatiliyor_756862368

Adalet sisteminde ne değişti de “çocuk cezaevleri kapatılsın” girişimi çıktı ortaya?

Son iki yılda Adalet Bakanlığı, bu konuda çalışan STK ve uzmanlara sormadan enteresan bir şeye kalkıştı. Adalet sistemindeki çocuklar ile ilgili kazandığımız tüm kazınımları geriye götüren bir girişim içerisine girdi.

Belki de bunu neden yaptığına dair elinde bir bilgisi vardır. Fakat bizimle bunu da paylaşmadı. Ama hapishane ve çocuk meselesini dünyadaki en geri seviyeye getirdi.

Adalet Bakanlığı ilginç bir şekilde, şehir cezaevlerindeki çocuk tutukların barındığı yerlerdeki sorunlar dururken, mevcut çocuk cezaevlerinde tutuklu olan çocukların sorunları dururken, bir başka sorun daha çıkarttı. Bu üç Eğitim Evi’ni kapattı. Ve çocukların hepsini ‘Sincan Cezaevi Kampüsü’nün içerisinde aldı. Bu akla ziyan bir durum.

90460453

 Sincan Cezaevi

F TİPİ CEZAEVİ İÇİNDE BEŞ YILDIZLI OTEL DENMİŞTİ

Gerekçe ne peki?

Bir önceki Adalet Bakanı Sadullah Ergin şöyle açıkladı durumu. Kendilerine göre güzel odaları var, masaları var dedi. Yeni bir bina,elektiriği, suyu şöyle olacak falan dedi. Devletin çocuğa ona ait yatak-masa vermesiyle övünecek hali var mı?. Bunlar temel ihtiyaç zaten. Çocuğun başka ihtiyaçları var. Sevgi,anne sıcaklığı, iletişim, sosyal-kültürel faaliyetler v.b gibi.  Hani zamanında ‘F tipi cezaevi’ içinde beş yıldızlı otel denmişti. Onun gibi bir şey bu.

Peki çocuklar Sincan Cezaevi’nde nasıl bir ortamla karşı karşıyalar?

Sincan’a geçen çocukların en büyük sorunu, kaldıkları odaların üzerlerine kilitlenmesi. Tek kişilik odalarda kalıyor çocuklar. Bunu Adalet Bakanlığı tecavüz-taciz olaylarını önlemek için yaptığını dile getirdi. Fakat daha fazla arttı bu vakalar. Eğitim Evi’nde ayda 2-3 kere sorun geliyordu. Fakat şimdi ayda beş kez sorun geliyor.

Kapatmak insanın doğasına aykırı birşey. Eğitim Evi’nde bu çocukların odaları açıktı. Daha fazla tecavüz-taciz vakasıyla karşılaşıyor muyduk? Hayır. Eğer sen tecavüz psikolojisini oluşturursan o ortamda, bu gerçekleşebilecek bir şey zaten. Adalet Bakanlığı’na biz kilitlenme meselesini sorduğumuzda, acil durumda çocukların basabileceği bir buton var, basınca infaz koruma memuru gelecek dediler. Ya gelmezlerse? Ya canı istemezse? Bizim memurlarımız hepsi kötü adam değil. Ama içlerinde var.  O an gelmeyiverir. Örneğin canı istemediği için maphusun mektubunu geciktiren adam tanıyorum ben. Yemeğini biraz daha geç vermeye çalışan ya da yakını ile açık görüşünü nasıl daha az tutabilirim diye düşünen memur tabiki var. Kuşkusuz hepsi böyle değil. Ama yetiyor bu durum. Her hapishanede 2 tane olması yetiyor.

Dolayısı ile çocuğu hapsetmeye-kapatmaya yönelik bir anlayış doğru değil.

Avrupa’da ‘çocuk maphus’larla ilgili nasıl bir strateji izleniyor?

Bu konuda en iyi örnek Almanya. Almanya çocukları adalet sistemi içerisinde çıkarmayı başardı. Çocuk ve Gençlik Suçluluğu diye ayrı bir birim kurdu. Bu birimi de sosyal hizmetlere bağladı. Yani Adalet Bakanlığı yargılamasını yaptıktan sonra çocukların sosyal hizmetlere teslim edildiği bir durum var. Ve çocuklara suçlu gözüyle değil, “Ortada bir problem var bunu çözeceğiz.” mantığı ile bakıyorlar. Ayrıca olabildiğince az hapsediyorlar. Bizde bugün itibari ile 1980 civarı çocuk var ve 1500’ü tutuklu. İlk önce bu tutuklu meselesini çözmemiz gerekiyor.

Bunun için ek yasa gerekiyor mu?

Hayır kesinlikle gerekmiyor.  “Çocuğun yüksek yararı” diye bir ilke var. Tüm uluslararası sözleşmelerde geçer. Eğer hakim ‘ben çocuğun yararına görmüyorum” dediği zaman bitti. Bunu tartışamazsınız. Bu hala hakimlerimizin insiyatifinde bir durum. Çocuğa şans tanımıyorlar. “Ya birşey yaparsa” hissi büyütülüyor. Hakimin risk alıp çocuğa şans tanıması gerekiyor. Çünkü cezaevine tutuklu olarak gönderdiğiniz çocuk, farklı suçlarla tanışıyor.

490-254
YENİ ÇOCUK CEZAEVLERİ AÇMAK YENİ SUÇLULAR ÜRETMEKTEDİR

Cezaevleri çocukların farklı ‘kötü davranışlarla’ tanıştığı bir yer mi peki?

Evet, hapishane çok öğreten bir yer. Çocuk diğer suçlarla tanışıyor, grup olarak hareket etmeye başlıyor. Organize olmayı öğreniyor. Bir şekilde daha öncede söylemiştim, çocuk hapishanesi açmak yeni suçlular üretmektir. Çocuk karakoldan itibaren bu işi oyuna çeviriyor. Aslında bunu oyun olarak görmemesi gerkiyor.

Ayrıca çocuk maphuslar kin tutacak hale gelmemeli. Yaptığımız her kötülük, bir hakimin ‘otur lan yerine demesi’, bir emniyet müdürü ‘bu zaten bilmem kimin oğlu’ demesi çocuk için bir eğitim. Çocukta düşünüyor ki ben iflah olmam. Bu işi öğreneyim. Bunlar hep yaşadığımız örnekler bizim. Cezaevi psikoloğu ile yaşadığımız şöyle bir diyalog vardı. Psikolog bana dedi ki “Zafer Bey siz de çok büyütmeyin, bunlar az çakal” değil diyor. 14-15 yaşındaki çocuk için çakal diyor. Muhtemelen bunu çocuğun yüzüne söylüyor. Çocukta ‘çakal’ oluyor tabi zamanla olmasa bile.

En son Sincan’da yaşanan dayak olayından sonra AKP’li Konya Milletvekili Sincan Cezaevi’ndeki dayak görüntülerini izledikten sonra yaptığı açıklamada; çocukların ‘robocop’ gibi abileri-babaları yaşındaki memurlara saldırdığını söyledi. Bunlar çocuk, tabiki ninja gibi, robocop gibi, kırmızı başlıklı kız gibi olacak. Onlara özenecek. Peki infaz koruma memurlarına ne oluyor? Çocuğun kolunu büküyor, kafasını eğiyor, yumruk atıyor…Yani koskoca milletvekilinin gördüğü manzara bu. Bir kelime infaz memuruna laf söylemiyor. Tek suçlu çocuklar yine.

Türkiye’nin Avrupa Birliği üyelik süreci sıkıntılı olsada adımlar atılmaya devam ediyor. Çocuklar bazından baktığımızda adalet sisteminin iyileşmesi gerekirken neden kötü bir vaziyete doğru gidiyoruz?

Bence bu bir seçim. Adalet Bakanlığın veya hükümetin neden böyle bir yol seçtiğini ben bilmiyorum. İktidara bunu sormak lazım. Örneğin, Eğitim Evleri meselesinde bizden görüş alınmadığı gibi şu an Ankara Sincan’da olduğu gibi 10 yeni çocuk cezaevi yapılıyor. Ve bunlar yine cezaevi kampüsleri içerisinde olacak. Bizim onca uyarımıza, tavsiyemize rağmen gerçekleşiyor bunlar. O zaman akla şu düşüyor. Acaba işin ucunda rant mı var?

Mevcut Eğitim Evleri kapatıldıktan sonra oradaki araziler ne oldu?

Oralar şu an şehrin içinde rant yeri. Çok değerli araziler bunlar. “Bu arsaları al AVM yap” böyle araziler bunlar.

twitter-logo(1)

Bu sorunu nasıl çözeceğiz peki?

Çocuk Cezaevleri Kapatılsın Girişimi konusunda ben umutluyum. Şu an iyi gidiyoruz. 9 STK olarak başladık. Şimdi sayımız 17 oldu. Hepimizin ayrı platformlardan üyeleri var. Sesimizin daha iyi çıkacağına inanıyorum.

İnsiyatif olarak bir öneriniz var mı çocuk cezaevleri ile ilgili?

İnsiyatif olarak oturup tam bir öneri getirmiş değiliz. Fakat devlet kapatmaya karar verdiğini açıklarsa, bunu bütün mühendisliği ile, mimarisi ile, pedogojik altyapısı ile, psikolojik faktörleri ile bu iş için yürekten çalışabilecek insanlar var. Yeter ki devlet buna karar versin.

Bir ay içerisinde 5 tane olay olur mu bir çocuk cezaevinde. 5 tane vaka yaşandı bu ay içinde. Dolayısı ile Adalet Bakanlığı’nın çocukların yüksek yararı ilkesini yeniden öğrenmesi gerekiyor. Bizim CİSST olarak önerilerimiz şu şekilde;

1-Şiddete bulaşmamış tutuklu çocuklar serbest bırakılmalıdır.

2-Şiddete bulaşmış tutuklu çocukların bulunduğu cezaevleri,  STK’ların ve üniversitelerin erişimine açık yerler olmalıdır.

Üniversite öğrencilerinin gelip-gittiği bir yer olmalı. Çünkü oradaki çocuklarla akran ilişkisinin kurulması gerekiyor. Çocuklara rol modellerinin sunulması gerekiyor. 12-18 yaşındaki çocuk ruhsal ve bedensel olarak kendini geliştirdiği bir evredir. Sen tam bu süreçte çocuğu kapatıyorsun. Karşı cins ile iletişimini kesiyorsun. Sonra da tecavüzü önleyeceğim diyorsun.

3-Yaptırılan 10 çocuk cezaevi yerine 81 ilde o ilin Sosyal Hizmetler Kurumu’na bağlı ve o şehirde kurulacak İzleme Heyeti tarafından gerçekten gözetlenen bir “Çocuk Eğitim Evleri” açılsın. Bu şekilde çocuk ailesinden,coğrafyasından ayrı olmayacaktır.

4-Kesinlikle eli silahlı kimse olmamalıdır. Job olmalıdır.

Soner Çetin / insanhaber.com
@_scetin

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s